Warunki:
1. 6 miesięczne zatrudnienie ( wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia) okres ten nie musi przypadać tuż przed urodzeniem dziecka. Jednak nie może to być zatrudnienie i jednoczesne korzystanie z urlopu bezpłatnego.

2. Konieczność zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Z urlopu wychowawczego nie mogą skorzystać osoby zatrudniona na podstawie: umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy agencyjnej oraz, osoby prowadzące własną działalność gospodarczą.

Z urlopu wychowawczego może skorzystać:
1. Rodzice ( pracownicy)
2. Opiekunowie (osoba, która jest opiekunem prawny, jaki i faktycznym)

Wymiar urlopu:
1. 3 lata na dziecko, które nie przekroczyło 4 roku życia. Urlop można dzielić na 4 części.
2. 3 lata, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika.

Ochrona pracownika podczas urlopu:
Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym jest pod szczególną ochroną. Oznacza to, że tylko w wyjątkowych sytuacjach można rozwiązać umowę o pracę. Do tych wyjątków zaliczamy:
1. Ogłoszenie upadłości
2. Likwidacja pracodawcy
3. Zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.(Np.: pracownik utracił prawo do wykonywania zawodu z własnej winy)

Natomiast nie jest jednoznaczne postanowione, czy można wypowiedzieć umowę pracownikowi przebywającemu na urlopie wychowawczym, na podstawie tzw. ustawy o zwolnieniach grupowych - ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Zgodnie z przeważającą opinią:
- podczas zwolnień indywidualnych (np. likwidacja stanowiska pracy) na podstawie ww. ustawy pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego, (co najmniej 3 miesięcy) można wypowiedzieć umowę o pracę, pod warunkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową (międzyzakładową) organizację związkową (wypowiedzenie warunków pracy lub płacy jest możliwe niezależnie od czasu trwania urlopu),
- podczas zwolnień grupowych na podstawie ww. ustawy pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego, (co najmniej 3 miesięcy) można wypowiedzieć umowę o pracę (wypowiedzenie warunków pracy lub płacy jest możliwe niezależnie od czasu trwania urlopu).

Inni specjaliści, powołując się na art. 1861 par. 1 kodeksu pracy, twierdzą, że ani w ramach zwolnień indywidualnych, ani w ramach zwolnień grupowych nie można wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego. Przeważająca jest pierwsza opinia. Jednak w tej sprawie nie wypowiedział się jeszcze Sąd Najwyższy. Z tego względu, pracodawca, który na podstawie tzw. ustawy o zwolnieniach grupowych (zarówno przy zwolnieniu indywidualnym, jak i zbiorowym) wypowie umowę pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego, powinien liczyć się z możliwością przegrania sprawy w sądzie.

Praca na wychowawczym
Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym na prawo podjąć pracę zarobkową, naukę czy inna działalność. Warunkiem jest jednak brak przeszkód w sprawowaniu opieki na dzieckiem. Jeśli pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy. W terminie 30 dni od dnia powzięcia takiej wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

Rezygnacja z urlopu
Pracownik ma prawo do rezygnacji z urlopu
1. W każdym czasie - za zgodą pracodawcy,
2. Po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy - najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy

Okres urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Podczas o urlopu wychowawczego pracownik podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu.

 


Powrót do pracy
Pracodawca dopuszcza pracownika po zakończeniu urlopu wychowawczego do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku a odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem nie niższym od wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem. Niekiedy jest tak, że po powrocie z urlopu wychowawczego dotychczasowe stanowisko jest zajęte. Jeśli np.: pracownik podwyższył swoje kwalifikacje podczas urlopu wychowawczego nie ma przeszkód, aby zajął wyższe stanowisko niż przed urlopem wychowawczym.
 
Stan prawny na 1.01.2009r